گمان و احتمال و ظن نرو ، دنبال چيزي كه به آن يقين نداري نرو . اما بني صدر مي‌گفت « ولاتَقِف ما ليسَ لك به علم ! » يعني اگر علم نداريد ، نايستيد ، برويد به جلو ! « لاتقفوا » را كرد « لاتقف » ، و يك مطلبي درست كرد و در فيضيه گفت . من نمي‌توانستم حرفي بزنم ، طلبه هم ماشاءالله ساكت بودند ! تقفوا از از « قَفي يَقفُو » و به معني پيروي است ، او آن را خواند لاتقِف كه يعني « توقف نكن » و تفسيرش كرد ! اينها هم از همين نوعند ، از نوعِ بني صدرند . [ در عربي‌داني ] بهتر از بني صدر نيستند . اولين شرط اظهار نظر ، تسلّط بر زبان است پس ارتباط اين سخنان با اصول اعتقادي شيعه چيست ؟ ببينيد ، اينها به زبان عربي تسلّط ندارند ، چه رسد به اين كه اصول اعتقادي را دريابند . من كه زبان مادري‌ام عربي است ، الآن نمي‌توانم بگويم اين مادّه قانون كه به زبان فارسي است ، مدلولش فلان چيز است . من ابتدا بايد به زبان فارسي مسلّط باشم ، يعني زبان فارسي ، يا بايد زبان مادري‌ام باشد ، يا لااقل زبان خاله‌ام باشد ! « اجتهاد » در علوم انساني و در متون و نصوص ، يعني اين كه انسان بايد در زبان فارسي يا عربي يا . . . آن قدر قدرتمند باشد كه بفهمد خصوصيات زبان چيست و مثلا اين در زبان عربي بر فلان چيز دلالت مي‌كند و بر چيز ديگر دلالت نمي‌كند . اگر كسي در اين زبان متخصص نيست ، نمي‌تواند خودش « استظهار » كند . بايد رجوع كند به يك عرب و مثلا بگويد اي دبير دبيرستان ! در عربي منظور از اين عبارت چيست ؟ عرب‌ها از اين عبارت چه مي‌فهمند ؟ سپس از او تقليد كند . و لذا من معتقدم كه خيلي از اينها كه دم از نظريه پردازي مي‌زنند ، خودشان متن عربي را نمي‌فهمند . نه آيه را فهميده‌اند ، نه متن روايت را فهميده‌اند .